Enkaz Altında Kaldıysanız…
Deprem meydana geldiğinde kötü işçilik, yetersiz denetim ve eksik mühendislik hizmetleri nedeniyle dayanıksız binalar ağır hasar alabilir, hatta ilk sarsıntılar sırasında tamamen yıkılarak enkaza dönüşebilir.
Böyle bir durumda, deprem öncesinde gerekli eğitimleri almış ve deprem anında nasıl korunacağını öğrenerek bunu bir davranış biçimine dönüştürmüş kişiler, enkaz altında hayatta kalma şanslarını artırabilirler.
Enkaz altında kalan ve hayatta olan afetzedeler, kendilerine geldiklerinde büyük bir korku ve panik yaşayabilirler. Kalpleri hızla çarpabilir, nefes alışverişleri değişebilir; ağlamaklı olabilir, bağırabilir veya çeşitli sesler çıkarabilirler. Karanlık, belirsizlik, sıkışmışlık hissi ve çevreden gelen sesler bu korkuyu daha da artırabilir.
İşte tam da bu noktada, ilk yapmanız gereken şey içinde bulunduğunuz durumun farkına varmak ve mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışmaktır. Korkmanız doğaldır. Ancak paniğin kontrolünüzü ele geçirmesine izin vermemeye çalışın.
Önce Kendinizi Kontrol Edin
Sakinleşmenize yardımcı olacak şekilde nefesinizi yavaşlatmaya çalışın. Ardından el yordamıyla vücudunuzu kontrol edin. Yaralanma, kanama, sıkışma veya hareket etmenizi engelleyen bir durum olup olmadığına bakın.
Ciddi bir yaralanmanız varsa gereksiz hareketlerden kaçının. Özellikle başınızı, boynunuzu veya omurganızı etkileyebilecek yaralanmalarda hareket etmeye çalışmayın. Şiddetli kanama varsa ve ulaşabiliyorsanız, kanayan bölgeye doğrudan basınç uygulayın.
Çevrenizde başka insanlar varsa onların da durumunu anlamaya çalışın. Seslerini duyabiliyorsanız onlarla iletişim kurun, sakin kalmaları için destek olun. Ancak kendi güvenliğinizi tehlikeye atacak hareketlerden kaçının.
Enkazdan Çıkmaya Çalışırken Dikkatli Olun
Eğer bulunduğunuz yerden güvenli bir şekilde çıkabileceğinizi düşünüyorsanız acele etmeden hareket edin. Ancak üzerinize düşebilecek parçalar, gevşemiş yapı elemanları ve yeni bir çökme ihtimali varsa hareket etmeyin.
Çıkış yolu açık değilse enkazı gelişigüzel kazmaya, ağır parçaları kaldırmaya veya bulunduğunuz alanı zorlayarak genişletmeye çalışmayın. Bu tür hareketler yeni çökmelere neden olabilir.
Bulunduğunuz alanın güvenliğini kendi başınıza sağlamaya çalışmak yerine, mümkün olduğunca hareketsiz kalın ve kurtarma ekiplerinin müdahalesini bekleyin.
Sesinizi Duyurmaya Çalışın
Enkaz altında kaldığınızda sizi kurtarmak için ilk gelenler arasında çevredeki vatandaşlar ve komşularınız bulunabilir. Onların seslerini duyarsanız, gücünüzü tüketmeden karşılık vermeye çalışın.
Ancak sesinizi sürekli ve yüksek sesle kullanmak enerjinizi tüketebilir. Bu nedenle sesinizi belirli aralıklarla duyurun. Elinizin altında bulunan bir cisimle boruya, duvara veya sert bir yüzeye vurarak da yerinizi belli etmeye çalışabilirsiniz.
Sizi duyan olmazsa ümitsizliğe kapılmayın. Profesyonel arama kurtarma ekipleri, enkaz altında kalan kişilere ulaşmak için sesli arama, arama köpekleri ve dinleme cihazları gibi çeşitli yöntemlerden yararlanabilirler.
Unutmayın: Sesinizi duyurmak kadar gücünüzü korumak da önemlidir. Kurtarma ekipleri ulaşıncaya kadar gereksiz hareketlerden kaçının ve enerjinizi korumaya çalışın.
Umudunuzu Kaybetmeyin
Enkaz altında saatlerce, hatta günlerce mahsur kalan insanların kurtarıldığına ilişkin pek çok örnek vardır. Ancak hayatta kalma süresi; yaralanmaların durumuna, ortamın koşullarına, sıcaklığa, suya erişime ve diğer birçok etkene bağlıdır. Bu nedenle belirli bir süre boyunca yiyecek ve su olmadan yaşayabileceğinizi düşünerek risk almayın.
Enkaz altında kalmak kadar, belirsizlik içinde beklemek de insanı zorlar. Korku, kaygı ve çaresizlik hissi yaşayabilirsiniz. Böyle anlarda kendinize yapabildiğiniz ölçüde telkinde bulunun. Dikkatinizi nefesinize verin, gereksiz hareketlerden kaçının ve kurtarılma umudunuzu koruyun.
Kurtarıldıktan Sonra…
Enkazdan kurtarılmanız, yaşadığınız zorlu sürecin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Fiziksel yaralanmalarınızın yanı sıra korku, kaygı, uyku sorunları ve travmaya bağlı psikolojik etkiler yaşayabilirsiniz. Bu nedenle sağlık ekiplerinin değerlendirmesinden geçmeniz ve ihtiyaç duyduğunuzda psikolojik destek almanız önemlidir.
Ayrıca yakınlarınızın durumunu öğrenmek, onları kaybetmiş olma ihtimaliyle yüzleşmek veya sevdiklerinizden haber alamamak da son derece ağır bir süreçtir. Böyle durumlarda kendinize zaman tanıyın; duygularınızı bastırmak zorunda hissetmeyin ve gerektiğinde profesyonel destek alın.
Afetlerden önce gerekli hazırlıkları yapmak, ailemizle bir afet planı oluşturmak, güvenli davranışları öğrenmek ve yakınlarımızla haberleşme yöntemlerini belirlemek, afet sonrasında yaşadığımız belirsizlikleri azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak şunu da unutmamak gerekir: Hiçbir hazırlık, yaşanan kayıpların acısını ortadan kaldırmaz. Hazırlıklı olmak, yaşadığımız acılara karşı duyarsızlaşmak değil; önlenebilir kayıpları azaltmak ve zor zamanlarda daha bilinçli hareket edebilmektir.
Yıllarca afet sahalarında görev yapmış biri olarak şunu söyleyebilirim: Enkaz altında hayatta kalabilmek için yalnızca şansa güvenemeyiz. Sağlam yapılar, doğru mühendislik, etkin denetim, afet bilinci ve doğru davranışlar hayat kurtarır.
Afetlere karşı hazırlıklı olmak bir tercih değil, kendimize ve sevdiklerimize karşı sorumluluğumuzdur.
HAFTANIN TAVSİYESİ
Enkaz altında kaldığınızda umudunuzu kaybetmeyin, gücünüzü koruyun ve sesinizi doğru zamanda duyurun. Afet öncesinde öğrendiğiniz doğru davranışlar, en zor anınızda hayata tutunmanıza yardımcı olabilir.
Haftaya, “Afetlerden Sonra Barınma, Yaşam Koşulları ve Uyum” konusuyla devam edeceğim.
Lütfen takipte kalın.
