Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Siyaseti Şurasının (PPK) 18 Şubat’taki toplantısına ait yayınlanan özette, ocak ayında tüketici fiyatlarının yüzde 1,68 arttığı, yıllık enflasyonun 0,37 puan yükselerek yüzde 14,97 seviyesinde gerçekleştiği anımsatıldı.
ARTIŞIN ANA SÜRÜKLEYİCİSİ TEMAL MAL VE GÜÇ GRUBU
Temel mal ve güç kümelerinin bu artışın ana sürükleyicisi olduğu aktarılan özette, yıllık enflasyonun hizmetlerde sonlu ölçüde gerilerken, besin kümesinde taze meyve ve zerzevat fiyatları öncülüğünde düştüğü, bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık enflasyonu ve eğilimlerinin yükseldiği söz edildi.
Özette, besin ve alkolsüz içecek fiyatlarının ocakta yüzde 2,48 yükselmesine karşın, küme yıllık enflasyonunun 2,50 puan düşerek yüzde 18,11’e gerilediğine işaret edilerek, “İşlenmiş besin enflasyonu 2,59 puan artışla yüzde 18,11’e ulaşırken, işlenmemiş besin enflasyonu baz tesirine de bağlı olarak 8,26 puan azalışla yüzde 18,08’e düşmüştür. Mevsimsellikten arındırılmış bilgilerle zerzevat fiyatlarındaki besbelli gerileme işlenmemiş besin fiyatlarını değerli ölçüde aşağı çekmiştir.” değerlendirmeleri yapıldı.
İŞLENMEMİŞ BESİN FİYATLARI SÜRATLİ ARTIŞ EĞİLİMİNDE
Taze meyve ve zerzevat fiyatlarındaki olumlu görünümün tersine, başka işlenmemiş besin fiyatlarının süratli artış eğilimini sürdürdüğü vurgulanan özette, şunlar kaydedildi:
“Çiğ süt referans fiyatındaki düzenlemeyi takiben süt fiyatları bariz bir formda (yüzde 14,52) yükselmiş, et fiyatlarındaki artış öne çıkan bir öbür gelişme olmuştur. İşlenmiş besin fiyatları aylık yüzde 3,75 ile yüksek bir oranda artarken, peynir ve öbür süt eserleri ile katı-sıvı yağlar öne çıkan kalemler olmuştur. Çiğ süt referans fiyatındaki artış ilgili besin eserlerine geniş bir yayılımla yansırken, öncü bilgiler bu eğilimin yavaşlayarak da olsa şubatta devam ettiğine işaret etmektedir. Türk lirasındaki paha yararına karşın, milletlerarası emtia fiyat gelişmeleri başta katı-sıvı yağlar olmak üzere işlenmiş besin fiyatlarını olumsuz etkilemeye devam etmiştir. Bu gelişmelerle, taze meyve ve zerzevat dışı besin yıllık enflasyonu yüzde 19,89’a yükselmiştir.”
“ENERJİ KÜMESİ YILLIK ENFLASYONU ÖNÜMÜZDEKİ AYLARDA YÜKSELİŞİNİ SÜRDÜRECEK”
Özette, güç fiyatlarının ocakta yüzde 3,24 arttığı, küme yıllık enflasyonunun yüzde 7,86’ya yükseldiği, bu gelişmede yönetilen/yönlendirilen fiyatlardaki ayarlamaların belirleyici olduğu lisana getirildi.Bu kapsamda elektrik, şebeke suyu ve doğal gaz fiyat artışlarının öne çıktığına işaret edilen özette, “Öte yandan, memleketler arası petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen, Türk lirasındaki pahalanma ve eşel taşınabilir uygulaması sonucunda akaryakıt fiyatlarındaki artış hudutlu olmuştur. Heyet, eşel taşınabilir uygulamasının sınırlayıcı tesirine karşın, geçen yılın şubat-nisan periyodunda bariz halde gerileyen güç fiyatlarının oluşturduğu düşük baz nedeniyle küme yıllık enflasyonunun önümüzdeki aylarda yükselişini sürdüreceğini not etmiştir.” denildi.
“BİRİKİMLİ DÖVİZ KURUNUN TEMEL MAL ENFLASYONUNA TESİRİ KISMEN HAFİFLEMEYE BAŞLADI”
Özette, döviz kuru gelişmelerinin gecikmeli tesirlerinin gözlendiği öbür temel mal fiyatlarının da yüzde 2,03 arttığı söz edilerek, şu değerlendirmelerde bulunuldu:
“Tüketici enflasyonunu sınırlayan esas kümelerden giysi ve ayakkabıda dönem indirimi geçen seneye kıyasla daha hudutlu gerçekleşmiş ve küme yıllık enflasyonu artmıştır. Öncü datalar, temel mal enflasyon eğilimi üzerindeki birikimli döviz kuru tesirlerinin kısmen hafiflemeye başladığına işaret etmektedir. Bununla birlikte Şura, salgına bağlı zayıf talep şartlarının sınırladığı giysi enflasyonu üzerindeki üst taraflı risklere dikkat çekmiştir. Hizmet fiyatları ocakta yüzde 1,87 artmış, küme yıllık enflasyonu 0,14 puan düşüşle yüzde 11,52 olmuştur. Yıllık enflasyon, ulaştırmada daha besbelli olmak üzere kira, lokanta-otel ve haberleşme kümelerinde artmış, başka hizmetlerde ise gerilemiştir. Ulaştırma hizmetlerindeki yükselişte kent içi ulaşım fiyatlarındaki düzenlemeler belirleyici olmuştur. Lokanta-otel yıllık enflasyonundaki artışta yemek hizmetleri öne çıkarken, besin fiyatları ve taban fiyat artışının bu gelişmede tesirli olduğu bedellendirilmektedir.”
“SANAYİ VE HİZMET KESİMLERİNDE SALGIN ÖNCESİ SEVİYELER AŞILDI”
İktisadi faaliyetin güçlü bir seyir izlediğinin altı çizilen özette, “Aralıkta sanayi üretim endeksi aylık bazda yüzde 1,3, yıllık bazda ise yüzde 12,1 arttı. Böylece, üretim dördüncü çeyrekte üçüncü çeyreğe nazaran yüzde 4,8 artarak güç kazandı. Ciro ve perakende satış hacmi endeksleri de 3. çeyreğe nazaran kuvvetlenirken, iktisadi faaliyet turizm irtibatlı kollar haricindeki hizmetler ve ticaret bölümünde hayli canlı seyretmiştir. Böylece, sanayi ve hizmet kesimlerinde salgından olumsuz etkilenen kümeler haricinde geniş bir yayılımla salgın öncesi seviyeler aşılmıştır.” denildi.
“SEKTÖREL AYRIŞMALARIN ENFLASYON ÜZERİNDEKİ TESİRLERİ TAKİP EDİLMELİ”
Hizmet istihdamındaki düşüşün, salgından en olumsuz etkilenen kesimler kaynaklı olduğu aktarılan özette, şu değerlendirmeler yapıldı:
“Salgına bağlı kısıtlamaların iktisat üzerindeki aşağı istikametli tesirleri sonlu kalırken, hizmetler ve temaslı dallardaki yavaşlama ve bu bölümlerin kısa vadeli görünümüne dair belirsizlikler sürmektedir. Şubat ayına ait anket göstergeleri, imalat sanayi faaliyetinin orta malı ve sağlam mal bölümleri öncülüğünde gücünü koruduğuna işaret etmiştir. İç talepte ek bir yavaşlama görülmezken, dış talepte temelde Avrupa bölgesinde salgına bağlı kısıtlamalar nedeniyle bir ölçü zayıflama gözlenmektedir. İç talep üzerinde salgına bağlı kısıtlamaların kaldırılmasının zamanlamasına bağlı üst taraflı riskler bulunmaktadır. Heyet, salgın dinamikleri ve makro siyaset bileşimi çerçevesinde ortaya çıkan sektörel ayrışmaların enflasyon üzerindeki tesirlerinin ve gelecek periyoda dair içerdiği risklerin takip edilmesi gerektiğini değerlendirmiştir. İktisadın döngüsel durumuna ait çıktı açığı göstergelerini pahalandıran Heyet, birinci çeyrekteki yavaşlamayla birlikte iktisadi faaliyetin eğilimine yakınsamaya başladığı, lakin çeyrek genelinde talep taraflı enflasyonist tesirlerin varlığını sürdürdüğü değerlendirmesinde bulunmuştur.”
“SIKI PARA SİYASETİ DURUŞU KARARLILIKLA UZUN BİR SÜRE SÜRDÜRÜLECEK”
Sıkı mali duruşun, enflasyon beklentileri, fiyatlama davranışları ve finansal piyasa gelişmeleri bağlamında dışsal ve süreksiz oynaklıklara karşı kıymetli bir tampon fonksiyonu göreceği aktarılan özette, şunlar kaydedildi:
“Bu doğrultuda, 2021 yıl sonu iddia amacı dikkate alınarak, enflasyonda kalıcı düşüşe ve fiyat istikrarına işaret eden güçlü göstergeler oluşana kadar, sıkı para siyaseti duruşu kararlılıkla uzun bir süre sürdürülecektir. Enflasyonda kalıcı düşüşe ve fiyat istikrarına işaret eden güçlü göstergeler kapsamında enflasyonun ana eğilimi ve fiyatlama davranışlarına ait göstergeler, yayılım endeksleri, talep ve maliyet ögeleri ve enflasyon beklentilerinin kestirim ufku içerisinde amaçlarla ahengi yakından izlenmektedir. Son periyotta emtia fiyatlarında gözlenen bariz yükselişin enflasyon görünümü üzerinde oluşturduğu risklerin fiyatlama davranışları ve enflasyon beklentileriyle etkileşimi yakından takip edilecektir. Buna ek olarak, ferdi kredilerde yakın periyotta üst istikametli bir ivme gözlenmektedir. Gerekmesi durumunda ek nakdî sıkılaşma yapılacaktır.”
“PARA SİYASETİ DURUŞUNUN PARA PİYASALARINA YANSIMALARI MERCEK ALTINA ALINMIŞTIR”
Sıkı para siyaseti duruşunun bu biçimde sürdürülmesinin, fiyat istikrarını kalıcı olarak tesis etmesinin yanında, ülke risk primlerinin düşmesi, aksi para ikamesinin başlaması, döviz rezervlerinin artış eğilimine girmesi ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesi yoluyla makroekonomik ve finansal istikrarı olumlu etkileyeceğinin değerlendirildiği özette, şu değerlendirmeler yapıldı:
“Para siyaseti duruşunun para piyasalarına yansımaları mercek altına alınmıştır. Yakın devirde kredi ve mevduat faizlerinde bir ölçü düşüş gözlenmiştir. Şura, mali transfer düzeneğinin aktifliğini artırmak için Türk lirası mecburî karşılıklarda artış yapılması muhtaçlığı olduğunu belirtmiştir. Yeniden birebir hedefle, mecburî karşılıkların döviz ve altın cinsinden tesis edilmesine imkan veren Rezerv Opsiyonu Düzeneği dahilindeki oranların aşağı çekilmesi hususu tartışılmıştır. Şura, mali duruşun belirlenmesinde kullanılan yegâne aracın siyaset faiz oranı olduğunu, zarurî karşılık oranlarının ise siyaset faiziyle belirlenen nakdî duruşun mevduat, kredi ve öteki para piyasalarına transferini etkileyen bir araç olduğunu vurgulamıştır. Şura, fiyat istikrarının sağlanması için, güçlü bir siyaset uyumuyla tüm paydaşları içeren bütüncül bir makro siyaset bileşimine muhtaçlık bulunduğu değerlendirmesini yinelemiştir. TCMB karar alma süreçlerinde orta vadeli bir perspektifle, enflasyonu etkileyen tüm ögeleri ve bu ögelerin etkileşimini temel alan bir tahlil çerçevesi benimsemektedir. Açıklanacak her türlü yeni bilginin ve haberin Konseyin geleceğe yönelik siyaset duruşunu değiştirmesine neden olabileceği kıymetle vurgulanmalıdır.”
