Genel olarak planlar; stratejik, taktik ve operasyonel yaklaşımla hazırlanır.
‘Stratejik Planlar; kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans göstergelerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren planlardır.
Taktik Planlar; rolleri, sorumlulukları, görevleri tanımlar ve çalışma gruplarının yapacakları çalışmalar ile eylemleri ifade eder.
Operasyonel planlarda ise; personel, ekipman ve kaynak yönetimi gibi detaylar yer alır’ (AFAD TAMP).
Türkiye afet ve acil durum yönetim sistemi plan türleri (AFAD)
Olası afet ve acil durumlarda saha da Olay Yeri Yönetimi yapılırken, İl Afet Merkezi’nde de tüm Afet Bölgesi/Olay Bölgesini kapsayan geniş kapsamlı planların S1, S2, S3, S4 ‘Afet müdahale seviyeleri uygulamasına geçilir (S1’müdahale seviyesini İl AFAD Merkezi, S2 ve daha üstü seviyelerde ise Başkanlık AFAD Merkezi yönetir).
Hazırlık, müdahale ve ön iyileştirme aşamalarından oluşan bu geniş kapsamlı müdahale planlarının başında, ulusal ve il düzeyinde uygulanan TAMP Planı (Türkiye Afet Müdahale Planı) gelmektedir.
İl Bazında uygulanan TAMP Planı; meydana gelen afet veya acil duruma müdahale edecek resmi, özel sektör ile STK başta olmak üzere tüm kamu gücünün tek merkezden yönetilmesidir.
Olay bölgesinde görev yapan AFAD ve paydaş müdahale ekiplerinin ihtiyaçlarına binaen diğer müdahaleye yardımcı olacak ekiplerin görevlendirilmesi AFAD Merkezi tarafından TAMP kapsamında yapılmaktadır.
TAMP Planı’nda; ulusal düzeyde 25, yerel düzeyde 23 afet çalışma grubu yer almaktadır.
Yerel düzeyinde koordinasyon; İl Valisi Başkanlığı’nda toplanan İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu ve İl-İlçe AFAD Merkezleri tarafından sağlanır. Kurul, Afet ve acil durum hallerinde çağrı ve talimat beklemeksizin İl AFAD Merkezi’nde toplanır.
Saha Olay Yeri Yönetimi, müdahale esnasında ihtiyaç duyulan asıl veya takviye ekipleri yine bu plan çerçevesinde görev yapan çalışma gruplarından İl AFAD Merkezi tarafından görevlendirilmelerini talep eder.
Yapılacak müdahale çalışmalarına görevlendirilen ana çözüm ortağı veya destek çözüm ortağı ekipleri, Olay Yeri Yönetimi emrinde gereken müdahaleyi yapar veya müdahaleye yardımcı olur.
Örneğin; olay yerinde müdahale çalışmalarında 15 tonluk bir vinç lazım olduğunda Olay Yeri Yönetimi bu ihtiyacı AFAD Merkezi’nden (Büyük afetlerde ve Arama ve Kurtarma faaliyetlerinde; AKKKM-OSOCC) talep eder. AFAD Merkezi ise bu vinç ekibini Afet Teknik Destek Gurubu ana çözüm ortağı olan Karayolları/DSİ/Belediye vb. olay bölgesine müdahale çalışması için görevlendirir. Olay Yeri Yönetimi tarafından talep edilen müdahaleye yardım edecek ekip veya malzeme, çalışma gurupları imkanlarında yok ise; bu ihtiyaç ilgili kanunlar çerçevesinde ivedilikle piyasadan ücreti mukabilinde temin edilir. Bu lazım gelen talepler her faaliyet veya müdahale çalışmalarında geçerlidir.
Olay yerinde talep edilen ekipler olayın cins ve etki alanına göre değişiklik göstereceği muhakkaktır. Örneğin su baskını olayına müdahale eden çalışma grubu ile büyük bir yangın olayına müdahale edecek çalışma gurupları değişiklik gösterecektir.
Not: Tablolar, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından hazırlanan TAMP Planı’ndan alınmıştır.
Özetle aslında Türkiye Afet Müdahale Planı çalışmaları, herhangi bir afet veya acil durum halinde tüm müdahale çalışmalarının ve tüm çalışma gruplarının destek illere bağlı ekipler ile birlikte entegre bir yapıyla sıfırıncı dakikadan itibaren tek bir yetkili organ tarafından (İAADKK) tam bir uyum içerisinde koordine edilmesidir.
TAMP Planı, kurumlar arası koordinasyon gerektiren büyük çaplı afet ve acil durumlarda veya en az S1 Seviye ve daha büyük müdahale seviyelerinde devreye girer.
Bunun yanında büyük afetlerde saha müdahale (Arama ve Kurtarma) çalışmaları, Olay Yeri Yönetimi, Arama Kurtarma Komuta Kontrol Merkezi (AKKKM) veya uluslararası adıyla OSOCC (Saha Operasyon Koordinasyon Merkezi) koordinesindeki ekipler tarafından yapıldığı unutulmamalıdır.
Olay Yeri Yönetimi’nde AAKKM (OSOCC) görev ve işleyişini gelecek hafta özet olarak işleyeceğim.
Hoşçakalın ve takipte kalın.
