Türkiye’de Ramazan ayı yalnızca bir takvim yaprağının değişmesi değildir; sokakların sesi, fırınların kokusu, sofraların dili değişir. Akşam ezanına doğru artan telaş, pide kuyrukları, iftar davetleri… Bir yanda maneviyatın yükselişi, diğer yanda mutfak masrafının hesap cetveli.
Bu yıl Ramazan’a girerken hanelerin en çok konuştuğu konu bu kez “orucu bozan durumlar” değil ( Artık olmasın zaten de), ekonomi oluyor daha şimdiden. İftar sofrası artık sadece hurma ve çorbayla değil, etiket fiyatlarıyla da kuruluyor maalesef. Gıda enflasyonu, dar gelirli ailelerin oruçla birlikte sabrını da sınıyor. Eskiden “bereket ayı” denince akla bolluk gelirdi; şimdi çoğu evde bereket, mevcut malzemeyi idare edebilme becerisine dönüşmüş durumda.
Ramazan, paylaşma ve dayanışma ayıdır deriz. Gerçekten de öyledir. Ancak bugün dayanışma, romantik bir kavram olmaktan çıkıp zorunlu bir toplumsal refleks halini aldı. Askıda ekmek uygulamalarından mahalle iftarlarına kadar birçok girişim, ekonomik daralmanın görünür yüzünü yumuşatmaya çalışıyor. Fakat asıl soru şu: Dayanışma kültürü, yapısal ekonomik sorunların yerini tutabilir mi?
Orta sınıfın erimesi, sabit gelirlinin alım gücünün düşmesi, gençlerin gelecek kaygısı… Ramazan sofraları aslında toplumun ekonomik fotoğrafını çekiyor. Bir evde çeşit çeşit yemek varken başka bir evde yalnızca çorba kaynıyorsa, mesele sadece bireysel değil; sistemiktir.
Öte yandan Ramazan, tüketim alışkanlıklarımızı da sorgulama fırsatı sunuyor. İftar sofralarında israf edilen yemekler, ertesi gün çöpe giden pideler, sırf “ayıp olmasın” diye alınan gereksiz ürünler… Ekonomik kriz, belki de bize ölçülülüğü yeniden hatırlatıyor, zaten zor olan koşulları ile birlikte. Oruç yalnızca aç kalmak değil; fazlalıklardan arınmak değil midir?
Belki de bu Ramazan’ın en önemli sorusu şu: Manevi arınma ile ekonomik gerçeklik arasındaki mesafeyi nasıl kapatacağız? Sadaka ve fitre elbette kıymetlidir; fakat kalıcı refah için üretim, adil gelir dağılımı ve güven veren ekonomi politikaları gerekir. İnsanlar yardımla ayakta kalmak değil, emeğiyle insanca yaşamak ister.
Ramazan akşamları gökyüzüne baktığımızda hilali görürüz. Hilal, yeni bir başlangıcın sembolüdür. Belki de bu yıl, yalnız bireysel tövbeler değil; ekonomik aklın da bir muhasebeye ihtiyacı vardır. Çünkü sofradaki ekmek küçüldüğünde, umut da küçülmemelidir.
Ramazan’ın ruhu, paylaşmanın onurunu; ekonomi ise adaletin zorunluluğunu hatırlatır. Dileğimiz, bir gün bereketin yalnızca sabırla değil, hakkaniyetle de artmasıdır.
