Bilim insanları, arama kurtarma operasyonlarında kullanılabilecek dikkat çekici bir teknolojiye daha imza attı. Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi araştırmacıları, hamam böceklerinin su altında 3 saate kadar yaşamalarını sağlayan özel bir dalış kıyafeti geliştirdi.
Bu yenilik sayesinde, sel, deprem ve bina çökmesi gibi afetlerde insanların ulaşamadığı dar alanlara girerek enkaz altında hayatta kalan kişilerin tespit edilmesi hedefleniyor.
Araştırma, saygın bilim dergisi Nature Communications‘ta yayımlandı.
Arama kurtarma ekipleri için yeni nesil biyolojik keşif sistemi
Çalışmanın başındaki Makine ve Havacılık Mühendisliği Profesörü Hirotaka Sato, geliştirilen sistemin insan dalgıçların kullandığı oksijen tüpleriyle aynı mantıkta çalıştığını belirtti.
Daha önce geliştirilen hamam böcekleri uzaktan kontrol edilebiliyor ve istenilen yöne yönlendirilebiliyordu. Ancak bu biyolojik robotların en büyük eksikliği, su dolu tüneller, kanalizasyon hatları ve sel baskını yaşanan bölgelerde görev yapamamalarıydı.
Yeni geliştirilen dalış sistemi bu sorunu tamamen ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
3D yazıcıyla üretilen dalış kıyafeti nasıl çalışıyor?
Araştırmacılar, hamam böcekleri için tamamen su geçirmez, hafif ve 3D yazıcı teknolojisiyle üretilmiş özel bir dış iskelet tasarladı.
Kıyafetin içerisinde bulunan hidrojen peroksit ve manganez dioksit karışımı kimyasal reaksiyon oluşturarak oksijen üretiyor. Oluşan oksijen doğrudan böceğin solunum deliklerine iletiliyor.
Bu sayede hamam böcekleri, herhangi bir harici oksijen tüpü taşımadan su altında uzun süre görev yapabiliyor.
Sel ve deprem bölgelerinde büyük avantaj sağlayabilir
Yeni teknoloji özellikle aşağıdaki arama kurtarma senaryolarında önemli avantaj sağlayabilir:
- Sel altında kalan bina ve otoparkların incelenmesi
- Su basmış tünellerin keşfi
- Enkaz altındaki dar boşlukların taranması
- Kanalizasyon ve drenaj sistemlerinde canlı araması
- İnsanların giremeyeceği kadar dar geçitlerin görüntülenmesi
- Kimyasal veya düşük oksijenli riskli alanların keşfi
Araştırmacılar, gelecekte bu böceklerin üzerine kamera, çevresel sensörler, mikrofon ve haberleşme modülleri eklenerek canlı tespiti yapan biyolojik keşif robotlarına dönüştürülebileceğini düşünüyor.
Testlerde 3 saat boyunca su altında görev yaptı
Laboratuvar testlerinde dalış kıyafeti giydirilen hamam böcekleri yaklaşık 30 santimetre derinlikte üç saate kadar herhangi bir sağlık problemi yaşamadan hareket etmeyi başardı.
Araştırma sonuçlarına göre böcekler saniyede yaklaşık 78,4 milimetre hıza ulaştı. Bu değer, karadaki normal hareket hızlarından yalnızca yaklaşık 10 milimetre daha düşük olarak ölçüldü.
Bu performans, teknolojinin gerçek afet ortamlarında kullanılabilecek seviyeye yaklaştığını gösteriyor.
Amaç: Arama kurtarma ekiplerinin ulaşamadığı yerlere ulaşmak
Profesör Hirotaka Sato, gerçek afet bölgelerinde özellikle yoğun yağış ve seller sonrasında enkazın, drenaj sistemlerinin ve dar geçitlerin tamamen kapanabildiğini belirtiyor.
Bu nedenle geliştirilen böceklerin hem karada hem de su altında hareket edebilmesi, arama kurtarma ekiplerine yeni bir keşif aracı kazandırabilir.
Araştırmacılara göre gelecekte onlarca hatta yüzlerce böcek aynı anda koordine edilerek geniş enkaz alanları çok daha kısa sürede taranabilecek.
Myanmar depremi bu teknolojinin önemini gösterdi
Sato’nun ekibi daha önce geliştirdiği böcekleri gerçek saha koşullarında da test etti.
Özellikle 2025 yılında Myanmar’da meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki deprem sonrasında yürütülen arama kurtarma çalışmalarında bu teknolojiden elde edilen deneyimler, sistemin geliştirilmesine önemli katkı sağladı.
Araştırmacılar, gelecekte su altında hareket edebilen bu biyolojik robotların afet yönetiminde standart ekipmanlardan biri haline gelebileceğini düşünüyor.
Hedef yalnızca Dünya değil, uzay görevleri de
Bilim ekibinin uzun vadeli hedeflerinden biri de bu teknolojiyi uzay araştırmalarında kullanmak.
Geliştirilen dalış kıyafeti, ileride Mars ve benzeri gezegenlerde görev yapabilecek siber böcek uzay kıyafetlerinin ilk adımı olarak görülüyor.
Su altında saatlerce görev yapabilen hamam böcekleri, geleceğin arama kurtarma teknolojileri arasında önemli bir yer edinmeye aday görünüyor. Deprem, sel ve bina çökmesi gibi afetlerde insanların ulaşamadığı noktalara girebilecek bu biyolojik robotlar, enkaz altındaki yaşam belirtilerinin daha hızlı tespit edilmesini sağlayarak kurtarma operasyonlarının başarısını artırabilir.
