* 27 Aralık 1939’da Erzincan’da meydana gelen 7.9 büyüklüğündeki zelzelede 33 bin kişi hayatını kaybetti, 100 bin kişi yaralandı, 116 bin civarında bina yıkıldı. Türkiye sonları içerisinde yaşanmış en büyük sarsıntı olarak kayıtlara geçerken bu zelzeleyle birlikte birinci kez Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın varlığı anlaşılmaya başlandı.
* Tokat Erbaa’da 1942’de 7 büyüklüğünde meydana gelen sarsıntıda 3 bin can kaybı yaşandı.
* 20 Haziran 1943’te Adapazarı Hendek’te meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki zelzelede 336 kişi hayatını yitirdi.
* 26 Kasım 1943’de Samsun Ladik’te meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki zelzelede 4 bin insan hayatını yitirdi.
* Bolu-Gerede’de 1 Şubat 1944’de meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki sarsıntıda 3 bin 959 kişi ömrünü yitirdi.
* Muş Varto’da 31 Mayıs 1946’da meydana gelen 5.9 büyüklüğündeki sarsıntıda 839 kişi hayatını kaybetti.
* 17 Ağustos 1949’da Bingöl Karlıova’da meydana gelen 6.7 büyüklüğündeki zelzelede 450 kişi ömrünü yitirdi.
* 19 Ağustos 1966’da Muş Varto’da meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki zelzelede 2 bin 394 kiyi hayatını kaybetti.
* 28 Mart 1970’de Gediz’de meydana gelen 7.6 büyüklüğündeki sarsıntıda bine yakın kişi ömrünü yitirdi.
* 22 Mayıs 1971 tarihinde merkez üssü Bingöl olan 6.8 büyüklüğündeki sarsıntıda de 878 kişi hayatını kaybetti.
* 6 Eylül 1975’de Diyarbakır Lice’de meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki zelzelede 2 bin 385 kişi ömrünü yitirdi.
* 24 Kasım 1976’da Van Çaldıran’da meydana gelen 7.5 büyüklüğündeki zelzelede 3 bin 840 kişi ömrünü yitirdi.
* 30 Ekim 1983’de Erzurum’da meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki zelzelede bin 155 kişi hayatını yitirdi.
* 13 Mart 1992’de Erzincan’da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki sarsıntıda 653 kişi hayatını yitirdi.
* 17 Ağustos 1999’da merkez üssü Gölcük olan 7.4 büyüklüğündeki zelzele Türkiye’nin sarsıntı geçmişinde en uzun sarsıntı olarak kayıtlara geçti. Sarsıntıda, resmi olarak 17 bin 118 kişinin öldüğü, 25 bine yakın kişinin de yaralandığı açıklandı. 2010 yılında yayınlanan Meclis Araştırması Raporu’nda ölen kişi sayısı sayısı 18.373 olarak güncellenmiştir.
* 12 Kasım 1999’da merkez üssü Düzce olan 7.2 büyüklüğündeki sarsıntıda ise 894 kişi hayatını yitirdi.
* 1 Mayıs 2003’de Bingöl’de meydana gelen 6.4 büyüklüğündeki zelzelede 176 kişi hayatını yitirdi.
* 23 Ekim 2011’de Van’da meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki sarsıntı meydana geldi.
* 24 Ocak 2020’de Elazığ’da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki sarsıntıda 41 kişi hayatını yitirdi.
* 30 Ekim 2020’de İzmir Seferihisar merkezli meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki zelzelede 116 kişi hayatını kaybetti.
ENKAZ ALTINDAKİ YARALIYA NASIL MÜDAHALE EDİLMELİ?
Türkiye’yi sarsan 2 sarsıntının akabinde enkaz altında kalanların yardımına, yakınları ve bölgedeki vatandaşlar koştu. Binalardan gelen ‘Yardım edin’ davetlerine karşılık vermek için canhıraş bir efor içine giren vatandaşlar, çok sayıda kişiyi yaralı halde kurtarırken, uzmanlar ise yapılan müdahalelerde yaralıların ziyan görmemesi kimi ilkyardım kurallarına riayet edilmesi gerektiği uyarsında bulundu.
Sivil Savunma rehberine nazaran, enkaz altında ulaşılan yaralıların kıymetlendirilmesi şöyle yapılmalı:
* Bilmiyorsan dokunma ve bilen birisinden yardım iste.
Yaralının/Hastanın ve kurtarıcının emniyeti garanti altına alınıp, olay yeri “güvenli” hale getirilmeli, ilkyardımın A.B.C.’si uygulanmalı, Yaralının/Hastanın hava yolu açılmalı, teneffüsün varlığından emin olmalı ve gözle görülür kanama durdurulmalıdır.
* Yaralının/hastanın hayati tehlikede olduğu seçkin durum dışında hastaneye yaralının/hastanın nakli sistemli ve telaşsız olmalıdır. Bu işlerden rastgele biri aksarsa yaralı/hasta ve kurtarıcılarına rahatsızlık verilmesi ve ek yaralanmalara yol açması kelam konusu olabilir.
* Taşıma planı yapılırken ana gayelerden biri yaralının/hastanın bulunduğu yerden sedyeye naklini gerçekleştirdikten sonra, daha fazla hareket etmesini engellemektir.
* En değerlisi de yaralının/hastanın mevcut durumunun daha berbata gitmesini engellemektir.
* Yaralının/hastanın ayrımı konusunda öncelikli olarak hastaneye yetiştirildiğinde yaşama ihtimali en yüksek olandan başlanmalıdır.
* Yaralının/hastanın ilkyardımının yerinde yapılıp yapılmayacağına bakılmalıdır.
* Sıkışmış durumdaki yaralılar/hastalar için öncelikle yerinde ilkyardım yapılarak vakit kazanılmalıdır.
* Ağır eziklerde yaralıyı/hastayı Crush sedromundan (Crush sedromu ağır ezilmelerde hücre yıkımı sonucunda açığa çıkan potasyum ve protein kana karışarak bedene yayılması sonucunda kan basıncını düşürür, böbrek harabiyetine sebep olur. Bununneticesinde yaralı şoka girerek apansız ölür.) kaybetmemek için sıkışan uzva (kol ve bacak) tansiyon aleti ile turnike tatbik etmeli ve hastaneye kadar hiçbir formda açılmamalıdır.
* Turnike tatbik edildiğinde o uzvu kaybetmek göze alınmış olmalıdır. Öbür kanamalar için turnike tatbik etmek yerine basınçlı tampon tercih edilmelidir.
* Yaralıya ağız yoluyla hiçbir şey yedirilip içirilmemelidir. (Crush sedromu kelam konusu ise) fakat nemli bezle dudakları ıslatılmalıdır.
En sık görülen yaralanmalar
Depremlerde yahut bina çökmelerinde; beton kalıpların, eşyaların düşmesi yahut çökmesi sonucu enkaz altında kalanlarda en sık karşılaşılan yaralanmalar; baş ve boyun yaralanmaları, omurga yaralanmaları, künt ve penetran toraks, karın yaralanmaları, ekstremite kırıkları, kompartman sendromları ve ezilme(crush) yaralanmalarıdır.
