Büyük çaplı afetlerde saha operasyonları (Arama ve Kurtarma) planlaması ve koordine edilmesi AAKKM (Arama Kurtarma Komuta Kontrol Masası) tarafından yapılır.
Afetler meydana geldikten sonra, AFAD Yönetimi Başkanlığı, Afet Yönetim Merkezi ve afetin meydana geldiği İl AFAD Merkezi tarafından organize Sektörleme çalışmaları yapılır. Sektörleme sonucunda göre ağır hasarın olduğu merkezden dışa doğru acil müdahale faaliyetleri planlanır.
Operasyon birimlerini Alt Çalışma Alanlarına sevk etmek için geçici olarak İl AFAD Merkezi ve devamında o ilden sorumlu AFAD Arama Kurtarma Birlik Müdürlüğü tarafından AKKKM veya bu koordine birimleri görev yapamıyorsa Birleşmiş Milletler bünyesinde görev yapan OCHA (İnsanı Yardım Koordinasyon Ekibi) altında OSOCC (Saha Operasyon Koordinasyon Merkezi) veya VO: Sanal OSOCC kurulur ve faaliyete başlar.
Armama Kurtarma Komuta Kontrol Merkezi kendi kendine yeten bağımsız enerji, haberleşme, bilgi ve kayıt sistemlerine, eğitimli ve yeterli personel ve hızlı ulaşım altyapısına sahip olması ön şarttır.
İkincil afetlerden zarar görmeyeceği bir yerde konuşlanan AKKKM, sahada arama kurtarma faaliyeti yapan ve yapmak için gelen ekiplerin ön kayıtlarını yapar. Yazılı ve dijital kayıtları yapılan ekipler, personel ve eğitim durumu, araç/gereç lojistiği ve kapasite, tecrübe ve kendi kendine yeterliliği, akredite seviyesi vb. durumlarına göre enkazlara müdahale için sevk edilir.
AKKKM tarafından afet bölgesine müdahale için gelen arama kurtarma ekiplerinin emniyetli, altyapısı hazır, tüm ekipleri alabilecek büyüklükte ve müdahale ekiplerinin kontrol altında tutulabilecek konuşlanma (BoO) alanı Yerel Koordinasyon Birimi (LEMA- Yerel Acil Durum Yönetim Ajansının) ile beraber uygun bir yerde kurulur ve yönetilir.
Komuta kontrol masası yapmış olduğu kayıtları devamlı güncel tutar ve çalıma alanlarında 24 saat çalışma esasına göre planlama yapar. Bu plan burada yazılırken çok kolaymış gibi anlaşılabilir, fakat müdahalenin bel kemiğinin bu plan esnek ve karmaşık bir yapıya sahip olduğu unutulmamalıdır. Bundan dolayı bu tür planları yapacak yönetici ve personelin tecrübeli, becerikli, iyi bir lojistiğe sahip ve en iyi çalışma alanına sahip olması önemli şarttır. Yani enkazlara müdahalenin başarısı bu ekibin iş başarısında büyük rolü var. Dolayısıyla müdahale yönetiminin en güçlü halkasının bu masa çalışanları olduğu da bir gerçektir.
Alt Çalışma Alanlarına (Enkaz) sevk edilip kayıtları tutulan ekiplerin çalışma alanına vardığında bildirdiği koordinat, enkaz ve çevresinin son durum bilgisi alınır ve kayıtlara geçirilir. Enkaz bölgesinden alınan bu son bilgiler Sektörlemenin geliştirilmesi için ilgili ekiplerle de paylaşılır.
Alt çalışma alanında müdahale çalışması yapan ekip, müdahaleler sonucu kurtarılan (Ölü veya sağ) afetzedeler hakkında rutin olarak telli/telsiz veya yardımcı haberleşme ekipleri (TRAC, emniyet vb.) aracılığıyla AAKKM’ne mutlaka bilgi aktarımında bulunur. AAKKM’ne ulaşan teyitli müdahale bilgileri, bir taraftan kayıt altına alınırken diğer taraftan da devamlı ve güncel halde yetkili ve ilgili birimlere ulaştırılır.
Müdahale ekipleri çalışmaları esnasında ihtiyaç duyduğu ek veya çeşitli branşlarda arama kurtarma ekibi (AKE), iş makinası, sağlık veya emniyet ekibi, cenaze aracı, lojistik destek vb. ihtiyaçları AKKKM tarafından temin edilir. AKKKM sahadan gelen talepleri İl AFAD Merkezi’nden (TAMP kapsamında) talep ederek karşılar.
Yukardaki bahsetmeye çalıştığım ve çok önemli bu faaliyetleri yerine getirmesi beklenen AKKKM personeli her arama kurtarma birlik müdürlüğünde ayrı bir birim/kısım olarak görev yapması, tecrübe, başarı ve sorumluluğu yanında getirerek tüm müdahale faaliyetlerini doğrudan etkileyecektir. Çünkü müdahalenin tüm gücü ve başarısı bu ekibin organizasyonu yönetme becerisine bağlıdır. Anlık toplama ekiple Arama ve Kurtarma Operasyonlarını yönetmeye çalışmak, anı geçiştirebilir fakat başarılı olamaz.
Gelecek hafta ‘Çığ ve Çığda Arama ve Kurtarma’ konusunu işleyeceğim.
